2022年3月30日 星期三

Thiaⁿ koa

 Saⁿ gh saⁿ-chp-it jt  tùi góa lâi kóng sǹg POJ iù-tī-hn̂g sió-pan ê siōng lò͘-bóe ê chit kang. sì gh chhe-it tō beh seng tiong-pan 

tī seng tiong-pan chìn-chêng hō͘ ka-tī  cht-ê chhì-giām thiaⁿ koa iōng chhiú siá koa-sû, che sī góa tē-it pái iōng chhiú siá. li-li-lak-lak bú beh kui-kang chiah oân-sêng. Kòe-têng im iáu-sî  lih bē-chún mā ài iōng " Chhōe Tâi-gí " lâi khak-tēng, ē-bīn siòng-phìⁿ sī bóe-chhiú ê chok-gip. chhéng siăn-pái chí-tiám jh "chán" na ū chhiau-kòe chp-ê tō sǹg góa kòe-koan. Kam-un.

2022年3月28日 星期一

Hō͘-tēng

 Hō͘-tēng                                                                        biô-siá chiá: Van Lai

Góa bat thiaⁿ pat-lâng kóng kòe, ū cht-kóa-á chin ū hok-pò ê lāu-tōa-lâng, in ē kám-èng tih ka-kī beh lâi kòe-óng, tiō seng kā sin-āu ê tāi-chì hoat-lh hó-sè, kòe bô gōa kú chin-chiàⁿ khùn-khùn-á kòe-ón--khì. M̄-koh, lâng sī m̄ sī chin-chiàⁿ ē àn-sǹg ka-kī ê sìⁿ-miā beh chīn-pōng leh? Che góa bô hoat-tō͘khak-tēng. Put jî kò, ē-bīn chit chân tāi-chì sī 2014 nî, goán kui-ke-hóe-á chò-tīn ûi-lô͘ ê sî, a-bú kóng-chhut—lâi, hoat-seng tī goán tau ê sū-kiāⁿ.


Hit kang beh-àm-á ê sî, ûi-lô͘ ê hang-lô͘-á hóe, góa chá to khí hó ah. Îⁿ-toh-á phong-phài ê chhài sek pâi kah kui toh téng. Í-thâu-á mā pâi hó-sè ah. Cht bóe chhoe hó ê chhiⁿ chih-pan tú phâng chiūⁿ toh, khì-bī sī phang-kòng-kòng. Lê-bah-soàn thng chá tiō kún kah leh chhèng-ian ah. -hî-chí kah chhài-thâu khòaⁿ tih chhùi-nōa-chúi kiông beh chhap-chhap-tih. Kui kháu-chàu tk-ke chē chò-hóe hoaⁿ-hí thoân-îⁿ leh chih-pn̄g.


“Hó ka-chài sī lín a-bú thài ióng-kám, bô lín nn̄g hiaⁿ-tī-á tō ài chiàu-lûn lâi kah lína-pa khùn!” Tú chih bô gōa kú, a-bú ngeh cht-tè Gî-Lân thoân-thóng chhài-thâu-ló͘ khǹg tī i ê óaⁿ. Pe nn̄g-chhùi pn̄g liáu-āu hiông-hiông kóng chhut chit kù ōe.


Góa kah goán tōa-ê chē tī toh-á piⁿ, nn̄g lâng bk-chiu sio tùi-siòng,  nih cht ê chò àm-hō, tiām-tiām lóng m̄-káⁿ ìn-siaⁿ. Góa thau bî cht ê á piⁿ-á chē tī lûn-í téng ê a-pa. I tú-hó óaⁿ phâng khí lâi beh lim sio-thng.


A-pa tī cht-tang gōa chêng ê nî-té, thâu-bóe nn̄g-kò-goh lāi, kha-thâu-hu ê ē-pêng lóng kì-tiāu. Chp-it-goh chhoe tò-kha kha-pôaⁿ kui phìⁿ lóng hoán-, bô kiù ah seng kì tiāu. Chp-jī-goh té ōaⁿ chiàⁿ-pêng ê kha-pôaⁿ hoán-, koh kì chiàⁿ-kha. I chiâⁿ chá to tài tn̂g-hun. M̄-koh, I m̄-bat ūi I ê kiān-khong lâi khiūⁿ I ê chhùi. Sam-chân pûi-bah chhùi lāi khì. Tāng-kiâm chu-bī bô kìm kì. Āu--âi bú kah kui hun-su chek-chúi. Chek kàu hì, bē chhoán khùi, sàng kip-chín. I-seng toān kóng io-chí pháiⁿ-liáu-liáu ah, ài chò jîn-kang hoeh-kin khai-sí sé-io-chí. Sé kàu-taⁿ chhiau-kòe chp-tang ah.


Chit kúi nî--á, chhut-jp pēⁿ-īⁿ sī sù-siông ê. Tài thn̂g-hun ê lâng sûn-khoân ē khah bái, a-pa ê kha-chéng-thâu-á cht ki cht ki bān bān á hoán . I-seng mā cht ki cht ki kā chián tiāu. I-seng kah hō͘-lí-su kiàn-pái lóng hoan-hù kóng lim-chúi ài khòng-chè. M̄-koh, a-pa tú chiah koh thó beh lim cht óaⁿ thng. A-bú kóng kòe-nî ûi-lô͘ bô kìm-kī hō͘ i lim, bóa-kín.


“Cha-hng pòaⁿ-mê, i ka-kī pê chiūⁿ lûn-í, tùi āu-piah keng sak chhut--lâi, kā chhâ-mn̂g kah gōa kháu ê thih-mn̂g lóng khui-khui--khui, beh chhut khì gōa-kháu. Khó-lêng sī hō͘-tēng siuⁿ koân, sak bē chhut-khì, to oat jp lâi khk góa ê mn̂g.” Goán tk-ke khòaⁿ kui toh-téng ê chheⁿ-chhau, tī lóng khǹg loh lâi m̄ káⁿ tín-tāng leh thiaⁿ a-bú kóng.

Lāu-bó͘ ah! Lâi kā góa sak chhut-khì lah.”” Lín a-pa àn-ne kā góa kóng. Góa gán cht-ê--á sî-cheng, tú-tú-á hó pòaⁿ-mê chp jī tiám!” A-bú ngeh cht phìⁿ koàn-chhiâng kah Gî-lân soàn-á kè-siok kóng.


“Góa peh khí lâi kā khòaⁿ, mn̂g long khŭi khui-khui. Hó ka chài chit kúi kang thiⁿ khì chiâⁿ hó, bô hong bô hō͘. Góa kā mē kóng “Hiah nih àm ah, lí beh khì tó ūi!” Lín chai iáⁿ i àn chóaⁿ kā góa hôe?” Siūⁿ bē kàu a-bú koh ē ké kúi ké koài, siâⁿ goán ê ūi-kháu. Goán tk ke chhùi á khŭi khui, lih a-bú kim-kim-khòaⁿ.


“I kóng, lō͘ á thâu hia ū lâng leh tán--i, beh chhōa I tńg khì soaⁿ téng.” A bú kóng kah chiâⁿ pêng chēng. Goán long lih a-pa khòaⁿ. A pa chih pá ná leh tuh-ku ah. Hiông-hiông góa kám-kak kha-chiah-phiaⁿ liâng-léng, ke-bó-phôe long giâ-khí-lâi.


Cht chūn tiām chēng liáu āu. “Bóe ah leh?” Góa chiú-poe-á phâng khí-lâi beh kah a-bú lim cht--poe, sūn sòa mn̄g a-bú.

“Kā mē mē leh, koh kā sak jp-khì khùn ah!” A-bú sio-chiú cht chhùi lim loh, koh sūn-sòa gîn cht-ê-á leh tuh-ku ê a-pa.

Nn̄g lé-pài liáu āu, lán-lâng chiaⁿ-goh chp-jī thàu-chá gō͘ tiám. Hit kang sī hk-hāu ē-hk-kî khai-hk ê tē it kang, góa ê a-pa kòe-sin.



2022年3月18日 星期五

Gâu-chá

Gâu-chá                                                                  biô-siá  chiá : ben Lâu

Chiap-sio̍k PE̍H-ŌE-JĪ í-keng beh móa chi̍t-tang-á. góa pún-sin ē hiáu kóng Tai-gí, bē hiáu siá Tai-bûn. Ūi-tio̍h beh o̍h POJ ,góa sī iōng "Chhōe Tâi-gí" chò kong-kū  thàu-kòe siá, khòaⁿ kap tha̍k lâi liáu-kái POJ, iōng ku tē kiâⁿ ê sok-tō͘ lâi chìn-hêng,mā chin to-siā chē-chē ê siăn-pái kap lāu-su bô khì-hiâm chí-kàu, sui-jiân iau-bē se̍k-chhiú  mā-ko mā ē-sái sǹg sī chi̍t-ê chhài-chiáu-á ê poàn-tháng sai, ha-há 😁 góa sǹg ka-tī po khá bē chhàu-chho la̍h.😄⋯⋯

Tn̂g-kî í lâi , múi chi̍t-kang tī line lóng ē siu tio-tio̍h chin chē mn̄g-hó iā sī chhéng-an ê tô͘-phìⁿ, chheng-it-sek choân-pō͘ lóng sī hoa-gí(mandarin), chiông-lâi m̄-bat siu kòe Tâi-gí ê chhéng-an mn̄g-hó. Put-koán si Hàn-jī iā sī Pe̍h-ōe-jī . Che piáu-sī góa ê pêng-iú kap chhin-chiâⁿ tùi ka-tī ê bó-gí bô-iau-bô-kín, bô kéng-kak sèng Tai-gí tng-teh siau-sit tiong⋯⋯

lán āⁿ ē-hiáu POJ na-bô lâng kap lán iōng POJ tap-chhùi-kó͘ chin-kín tō ē piàn chheⁿ-so͘, chin su-iàu khá chē lâng lâi jīn-bat POJ, só͘-í góa khai-sí ta̍k-kang chò chi̍t ê sió tōng-chok, a múi-kang siu tio̍h ê tô͘-phìⁿ a chò siu-kái ka-siōng POJ jiân-āu hôe sàng  hō͘ chhin-chhiâⁿ pêng-iú. Góa siong-sìn " ô͘-tia̍p hāu-èng Butterfly effect "sió-sió piàn-hoa ū chi̍t kang iā  ē piàn-sêng tōa-tōa ê tiâu-liû , bo̍k-piau chin chheng-chhó͘ beh ă "早安" choán tò tńg lâi "gâu-chá" . mā hi-bōng lán ta̍k-ke chò-hóe lâi-chò. POJ Tâi-oân lâng ka-iû.




























2022年3月10日 星期四

Î-chhî koan-hē, chiah ū ki-hōe

 Î-chhî koan-hē, chiah ū ki-hōe                        biâu-siá chiá : Lîm Bí-gio̍k

Sè-kài sī to-goân--ê, jîn-chéng to-goân, bûn-hòa mā to-goân. Hiān-tāi siā-hōe, lâng su-siúⁿ--ê koh khah to-goân; lâng-lâng ū chú-tiuⁿ, tk lâng bô sio-siāng.


Ū chú-tiuⁿ, siūⁿ beh kóng, che chèng-siông--ê; mài “ka-tī siūⁿ, ka-tī tih” th hó. Chún kóng chú-tiuⁿ sī tih--ê, ū sî-chūn mā ē in-ūi soan-thoân ê hong-sek bô thò-tòng, éng-hióng hāu-kó. Lâng ê sèng pah-pah khoán, ū-ê khiam-sùn, ū-ê thó͘-tt; nā bô chún-chat, khì th-tih lâng ê kài-sòaⁿ seⁿ sū-toan, sī tian-tò hāi--ê.

*

Tâi-bûn ê siá-hoat mā chin to-goân, ì-kiàn koh chē, pah-gōa tang lâi chhá bô soah. Khah hàm--ê sī, m̄ bat ê lâng mā leh chhap-chhùi, “lâng chih bí-hún i hoah sio”, kā lâng ê jit-chêng phah-hoa khì. Bat ê lâng, ū-ê sī ka-tī bô beh siá, ài lâng thiaⁿ i-ê; ū-ê sī bô kâng chun-chhûn, ì-kiàn--liáu-liáu, hāi lâng ê ì-chì siau-hong khì. “Kóng kah kui pùn-ki, chò bô cht thng-sî”, che m̄ sī Tâi-bûn ê hok-khì.


Lán pun-tiuⁿ mh-kiāⁿ, sī kám-kak i hó; lán hun-hióng chú-tiuⁿ, sī jīn-ûi lán tih. Hun-hióng chú-tiuⁿ ê sî kóng ōe bē tú-hó, ke kiám ē. ( lán m̄ sī sèng-jîn, lân-bián sio-chèⁿ-chhùi). Chóng--sī, lâng nā kah lán ì-kiàn bē hh, beh án-chóaⁿ? Góa ê thé-hōe sī, tán-thāi--i; tī éng-hióng i chìn-chêng, seng î-chhî koan-hē.


Góa ū nn̄g ê tāi-hk tông-h, in tiāⁿ chò-hóe pān oh-tōng, chhōa gún kiâⁿ-kha-hoe. Chit nn̄g lâng, cha-bó͘--ê sī góa ê chí-mōe-á-phōaⁿ. Chut-gip liáu, nn̄g-ê pún-chiâⁿ chin hó pêng-iú--ê, soah in-ūi chèng-tī sìn-liām ū chha, chiām-chiām bô óng-lâi. Bóe-á, ūi-tih beh tâu hō͘ tá cht tóng sio chhiong-tt; góa ê chí-mōe-á-phōaⁿ koat-ì beh kah tùi-hong tn̄g-lō͘, mài sio-chhōe.


Kiám-chhái sī in-ūi án-ni, hit ê cha-p tông-h lh-bóe kah góa kóng chèng-tī ê sî, lóng chin chim-chiok. I ōaⁿ cht ê hong-sek lâi kiò-chhéⁿ góa: î-chhî koan-hē, bān-bān éng-hióng. I thài-tō͘ pêng-hô, kóng sū-st bô siūⁿ-khì; koan-sim góa ê chōng-hóng khah chē kóng chèng-tī. Gún nn̄g ke-hóe-á tn̂g-kî lóng ū leh liân-lk. Kúi-chp tang liáu-āu, góa kah i kāng kok.


Î-chhî koan-hē chiah ū ki-hōe; ū ki-hōe kau-pôe, chih ū ki-hōe éng-hióng tùi-hong. Tī gún tông-h sin siōng, góa khòaⁿ-tih chin hó ê iūⁿ; i chò-iūⁿ hō͘ góa tòe, hō͘ góa mā ēng pêng-hô ê thài-tō͘ khòaⁿ sè-sū. Sui-bóng ū sî-chūn ē sit kak-chhat, m̄ koh góa iû-goân ǹg kiò-chhéⁿ--lâng ê hong-hiòng kiâⁿ.


Téng-bīn kóng--ê hit ê chí-mōe-á-phāⁿ, gún mā bat hiám-hiám-á tn̄g-lō͘. Kóng--khí-lâi ōe-thâu tn̂g. Pit-gip liáu, bô thang chhiūⁿ éng-kòe án-ne ná liâm-thi leh, sī kú-kú--á chiah kìⁿ cht pái; m̄ koh, nā ū chò-hóe, mā sûi chhin hò͘-hò͘ , jit phut-phut. Gún hk-seng sî-tāi ê kám-chêng ki-chhó͘ phah chin chāi. Góa chèng-tī kak-chhéⁿ liáu-āu, tùi i chin sè-jī, chīn-liōng siau-siám tùi-lp. Liāu-sióng bē kàu ê sī, gún m̄ sī in-ūi chèng-tī khí oan-ke, kéng-jiân sī ūi-tih Tâi-bûn sio tùi-kh. I, m̄ bat Tâi-bûn; hoán-tùi Ph-ōe-jī; sīm-chì jīn-ûi bó-gí siau-sit khì, chún tú soah.

*

Cheng-piān liáu, kau-pôe tn̄g-sòaⁿ khì. Góa sim-koaⁿ thiàⁿ tiuh-tiuh. Nā pàng tāi-chì bô iàu bô kín, gún tiāⁿ-tih ē chhé. Pêng-iú oh kau, tùi-tk oh siau; ūi-tih koan-liām bô-kâng, chiong kúi-chp tang ê kau-chêng pàng chhúi lâu, án-ne kám tih? Éng-kòe sī "sai-kong-á sīn-poe", chit-má beh "chhân bô kau, chhúi bô lâu", chin-chiàⁿ m̄ tt. 


Kám-khài khǹg sim-lāi, bk-sái thun pak-lāi; tih gún tông-chhong--ê bô hòng-khì ê kong-khò. Góa lih tiong-hô, kō͘ lk-im--ê tī line nh kah i kau-pôe (sui-jiân i khòaⁿ bô Ph-ōe-jī, góa mā bô in-ūi án-ne siá Hàn-jī). Bô lūn nî peh cheh ā-sī i seⁿ-jt, lóng ka chhéng-an; nā bāng-tih i, tek-khak thàn ki-hōe. Kiàn kái, i ê hôe-èng lóng sī cht tiuⁿ tah-tô͘ niā-niā, bô ōe bô kù. Chóng--sī, kûn nā lh sòaⁿ-chē, th ka thīⁿ; koan-hē nā pit-sûn, th ka kô͘ . Góa kè-sik ēng koan-sim chò ko-ih.


Nî kú goh chhim, chih-thâu khah tēng mā ē pit. Kúi tang liáu-āu, ū cht jt, chiap-tih i ê tiān-ōe. Tang-sî-á i hiông-hiông chin siūⁿ--góa, khà lâi khai-káng. Nn̄g lâng la-le beh chiâⁿ tiám cheng. Góa hoaⁿ-hí kah bē kò͘--tit; góa ê hó chí-mōe, chiong-kî-bóe, hō͘ góa bán-hôe.


Ǹg-bāng ū cht kang, i ē kak-chhéⁿ, chai-iáⁿ st-bîn ê chin-siòng, chèng-tī ê hong-hiòng, i-kp bó-gí kah Tâi-bûn ê iàu-kín. Góa ka-tī mā sī lh-bóe chiah chheh-pìⁿ--ê; lâng tán--góa, góa mā tih tán--lâng. Góa chin kám-siā gún tông-chhong--ê bô kā góa hòng-khì.


Chhiū-á ē tōa-châng, khí-thâu sī tùi iā-chí; Tâi-oân beh kiàn-kok ā-sī Tâi-bûn beh hoat-tián, mā sī tih iā-chí. Nā bô î-chhî koan-hē, beh thài ū ki-hōe iā leh? Koan-hē nā chhián, iā-chí th hó; koan-hē nā chhim, ak-chúi lh-pûi. Lâng kah lâng ê koan-hē hó chhin-chhiūⁿ khan hong-chhoe: hong-chhoe ū sòaⁿ, ín koân-koân; sòaⁿ nā tn̄g--khì, khì liáu-liáu.

2022年3月8日 星期二

Ukraine . Zelenskyy


@@POJ

Chia sī tĕ chiàn-cheng, góa su-iàu-ē sī phàu-tôaⁿ kun-hoe, m̄-sī an-pâi chhia kā góa chiap-cháu

tng-tang lí kong-kek goán ê sî, gún ē chiàⁿ-bīn tùi-khòng tàu-té

sèⁿ-miā ē chiàn-sèng sí-bông, kong-bîn ē chiàn-sèng o͘-àm

gún ê kok-ka tng-leh hoat-seng chi̍t tiûⁿ pi-kio̍k

múi chi̍t-kong lóng ū lâng ūi-tio̍h tiōng-iàu ê kè-ta̍t, hù-chhut pó-kùi ê sèⁿ-miā

goán chí sī ûi-tio̍h gún ê thó͘-tē kap chū-iû teh chiàn

@@烏克蘭總統 Zelenskyy ê 名言

The fight is here, I need ammunition not a ride. 

遮是tĕ戰爭,我需要是炮彈軍伙不是安排車kā我接走

When you attack us, you will see our faces not our backs.

當當你攻擊阮ê時,阮會正面對抗到底

生命ē戰勝死亡,光明ē戰勝烏暗

阮ê國家當咧發生一場悲劇

每一工攏有人為著重要ê價值,付出寶貴ê生命

阮只是為著阮ê土地kap自由tĕ戰

@@ 相片是徛家附近現此時ê景色親像烏克蘭🇺🇦个國旗

@@華語(mandarin)註解

1. 遮 chia = 這裡

2. kā = 把、給 ,音似 咬的台語音

3. 當當 tng-tang = 在(那個時候)、正要、

4. 阮 gún 或 goán = 我們

5. 當咧 tng-leh = 正在(做某事進行中)