Î-chhî koan-hē, chiah ū ki-hōe

 Î-chhî koan-hē, chiah ū ki-hōe                        biâu-siá chiá : Lîm Bí-gio̍k

Sè-kài sī to-goân--ê, jîn-chéng to-goân, bûn-hòa mā to-goân. Hiān-tāi siā-hōe, lâng su-siúⁿ--ê koh khah to-goân; lâng-lâng ū chú-tiuⁿ, ta̍k lâng bô sio-siāng.

Ū chú-tiuⁿ, siūⁿ beh kóng, che chèng-siông--ê; mài “ka-tī siūⁿ, ka-tī tio̍h” to̍h hó. Chún kóng chú-tiuⁿ sī tio̍h--ê, ū sî-chūn mā ē in-ūi soan-thoân ê hong-sek bô thò-tòng, éng-hióng hāu-kó. Lâng ê sèng pah-pah khoán, ū-ê khiam-sùn, ū-ê thó͘-ti̍t; nā bô chún-chat, khì ta̍h-tio̍h lâng ê kài-sòaⁿ seⁿ sū-toan, sī tian-tò hāi--ê.

*

Tâi-bûn ê siá-hoat mā chin to-goân, ì-kiàn koh chē, pah-gōa tang lâi chhá bô soah. Khah hàm--ê sī, m̄ bat ê lâng mā leh chhap-chhùi, “lâng chia̍h bí-hún i hoah sio”, kā lâng ê jia̍t-chêng phah-hoa khì. Bat ê lâng, ū-ê sī ka-tī bô beh siá, ài lâng thiaⁿ i-ê; ū-ê sī bô kâng chun-chhûn, ì-kiàn--liáu-liáu, hāi lâng ê ì-chì siau-hong khì. “Kóng kah kui pùn-ki, chò bô chi̍t thng-sî”, che m̄ sī Tâi-bûn ê hok-khì.

Lán pun-tiuⁿ mi̍h-kiāⁿ, sī kám-kak i hó; lán hun-hióng chú-tiuⁿ, sī jīn-ûi lán tio̍h. Hun-hióng chú-tiuⁿ ê sî kóng ōe bē tú-hó, ke kiám ē. ( lán m̄ sī sèng-jîn, lân-bián sio-chèⁿ-chhùi). Chóng--sī, lâng nā kah lán ì-kiàn bē ha̍h, beh án-chóaⁿ? Góa ê thé-hōe sī, tán-thāi--i; tī éng-hióng i chìn-chêng, seng î-chhî koan-hē.

Góa ū nn̄g ê tāi-ha̍k tông-o̍h, in tiāⁿ chò-hóe pān oa̍h-tōng, chhōa gún kiâⁿ-kha-hoe. Chit nn̄g lâng, cha-bó͘--ê sī góa ê chí-mōe-á-phōaⁿ. Chut-gia̍p liáu, nn̄g-ê pún-chiâⁿ chin hó pêng-iú--ê, soah in-ūi chèng-tī sìn-liām ū chha, chiām-chiām bô óng-lâi. Bóe-á, ūi-tio̍h beh tâu hō͘ tá chi̍t tóng sio chhiong-tu̍t; góa ê chí-mōe-á-phōaⁿ koat-ì beh kah tùi-hong tn̄g-lō͘, mài sio-chhōe.

Kiám-chhái sī in-ūi án-ni, hit ê cha-po͘ tông-o̍h lo̍h-bóe kah góa kóng chèng-tī ê sî, lóng chin chim-chiok. I ōaⁿ chi̍t ê hong-sek lâi kiò-chhéⁿ góa: î-chhî koan-hē, bān-bān éng-hióng. I thài-tō͘ pêng-hô, kóng sū-si̍t bô siūⁿ-khì; koan-sim góa ê chōng-hóng khah chē kóng chèng-tī. Gún nn̄g ke-hóe-á tn̂g-kî lóng ū leh liân-lo̍k. Kúi-cha̍p tang liáu-āu, góa kah i kāng kok.

Î-chhî koan-hē chiah ū ki-hōe; ū ki-hōe kau-pôe, chia̍h ū ki-hōe éng-hióng tùi-hong. Tī gún tông-o̍h sin siōng, góa khòaⁿ-tio̍h chin hó ê iūⁿ; i chò-iūⁿ hō͘ góa tòe, hō͘ góa mā ēng pêng-hô ê thài-tō͘ khòaⁿ sè-sū. Sui-bóng ū sî-chūn ē sit kak-chhat, m̄ koh góa iû-goân ǹg kiò-chhéⁿ--lâng ê hong-hiòng kiâⁿ.

Téng-bīn kóng--ê hit ê chí-mōe-á-phāⁿ, gún mā bat hiám-hiám-á tn̄g-lō͘. Kóng--khí-lâi ōe-thâu tn̂g. Pit-gia̍p liáu, bô thang chhiūⁿ éng-kòe án-ne ná liâm-thi leh, sī kú-kú--á chiah kìⁿ chi̍t pái; m̄ koh, nā ū chò-hóe, mā sûi chhin hò͘-hò͘ , jia̍t phut-phut. Gún ha̍k-seng sî-tāi ê kám-chêng ki-chhó͘ phah chin chāi. Góa chèng-tī kak-chhéⁿ liáu-āu, tùi i chin sè-jī, chīn-liōng siau-siám tùi-li̍p. Liāu-sióng bē kàu ê sī, gún m̄ sī in-ūi chèng-tī khí oan-ke, kéng-jiân sī ūi-tio̍h Tâi-bûn sio tùi-ke̍h. I, m̄ bat Tâi-bûn; hoán-tùi Pe̍h-ōe-jī; sīm-chì jīn-ûi bó-gí siau-sit khì, chún tú soah.

*

Cheng-piān liáu, kau-pôe tn̄g-sòaⁿ khì. Góa sim-koaⁿ thiàⁿ tiuh-tiuh. Nā pàng tāi-chì bô iàu bô kín, gún tiāⁿ-tio̍h ē chhé. Pêng-iú oh kau, tùi-te̍k oh siau; ūi-tio̍h koan-liām bô-kâng, chiong kúi-cha̍p tang ê kau-chêng pàng chhúi lâu, án-ne kám tio̍h? Éng-kòe sī "sai-kong-á sīn-poe", chit-má beh "chhân bô kau, chhúi bô lâu", chin-chiàⁿ m̄ ta̍t. 

Kám-khài khǹg sim-lāi, ba̍k-sái thun pak-lāi; tio̍h o̍h gún tông-chhong--ê bô hòng-khì ê kong-khò. Góa lia̍h tiong-hô, kō͘ lo̍k-im--ê tī line ni̍h kah i kau-pôe (sui-jiân i khòaⁿ bô Pe̍h-ōe-jī, góa mā bô in-ūi án-ne siá Hàn-jī). Bô lūn nî peh cheh ā-sī i seⁿ-ji̍t, lóng ka chhéng-an; nā bāng-tio̍h i, tek-khak thàn ki-hōe. Kiàn kái, i ê hôe-èng lóng sī chi̍t tiuⁿ tah-tô͘ niā-niā, bô ōe bô kù. Chóng--sī, kûn nā li̍h sòaⁿ-chē, to̍h ka thīⁿ; koan-hē nā pit-sûn, to̍h ka kô͘ . Góa kè-sio̍k ēng koan-sim chò ko-io̍h.

Nî kú goe̍h chhim, chio̍h-thâu khah tēng mā ē pit. Kúi tang liáu-āu, ū chi̍t ji̍t, chiap-tio̍h i ê tiān-ōe. Tang-sî-á i hiông-hiông chin siūⁿ--góa, khà lâi khai-káng. Nn̄g lâng la-le beh chiâⁿ tiám cheng. Góa hoaⁿ-hí kah bē kò͘--tit; góa ê hó chí-mōe, chiong-kî-bóe, hō͘ góa bán-hôe.

Ǹg-bāng ū chi̍t kang, i ē kak-chhéⁿ, chai-iáⁿ si̍t-bîn ê chin-siòng, chèng-tī ê hong-hiòng, i-ki̍p bó-gí kah Tâi-bûn ê iàu-kín. Góa ka-tī mā sī lo̍h-bóe chiah chheh-pìⁿ--ê; lâng tán--góa, góa mā tio̍h tán--lâng. Góa chin kám-siā gún tông-chhong--ê bô kā góa hòng-khì.

Chhiū-á ē tōa-châng, khí-thâu sī tùi iā-chí; Tâi-oân beh kiàn-kok ā-sī Tâi-bûn beh hoat-tián, mā sī tio̍h iā-chí. Nā bô î-chhî koan-hē, beh thài ū ki-hōe iā leh? Koan-hē nā chhián, iā-chí to̍h hó; koan-hē nā chhim, ak-chúi lo̍h-pûi. Lâng kah lâng ê koan-hē hó chhin-chhiūⁿ khan hong-chhoe: hong-chhoe ū sòaⁿ, ín koân-koân; sòaⁿ nā tn̄g--khì, khì liáu-liáu.